Το λιμάνι του Βασιλείου του Κουρίου

 

See this page in

 

Τοπογραφία

Το βασίλειο του Κουρίου βρισκόταν στη νοτιοδυτική ακτή της Κύπρου, με την πρωτεύουσά του στο μυχό του κόλπου που σχηματίζεται δυτικά του Ακρωτηρίου. Η πρώτη κατοίκηση στην περιοχή ανάγεται στη Νεολιθική περίοδο, (Σωτήρα). Παρόλο που δεν αναφέρεται στους αρχαίους συγγραφείς συγκεκριμένος οικιστής, ο Ηρόδοτος και ο Στράβων αποδίδουν την ίδρυση του βασιλείου στους Αργείους. Οι μυκηναϊκοί τάφοι της περιοχής ενισχύουν την άποψη του εποικισμού της περιοχής από τους Αχαιούς. Η ύπαρξη της πόλης κατά τη διάρκεια των ιστορικών χρόνων και μέχρι την περίοδο των Αραβικών επιδρομών, οπότε εγκαταλείπεται, και το κέντρο μεταφέρεται στην Eπισκοπή μαρτυρείται τόσο από τις πηγές, όσο και από τα αρχαιολογικά κατάλοιπα.

Η μόνη άμεση αναφορά στο λιμάνι του Κουρίου, σε αρχαία γραπτή πηγή, προέρχεται από το Στράβωνα, ο οποίος την αναφέρει ως πόλην «...ὅρμον ἔχουσα…», παρόλο που η ίδια η πόλη αναφέρεται και από διάφορους άλλους γεωγράφους. Φαίνεται ότι παρόλο που βρίσκεται στο ναυτικό δρόμο που έρχεται από τη Ρόδο, με πρώτο σταθμό την Πάφο, εντούτοις δεν διαθέτει λιμενικές διευκολύνσεις λόγω του φυσικού αναγλύφου. Εξάλλου ο όρος όρμος παραπέμπει περισσότερο σε φυσικό αγκυροβόλιο, το οποίο πρέπει να αναζητηθεί μάλλον στον κόλπο που σχηματίζεται στην παραλία, κάτω απ’ το λόφο με τον κύριο αρχαιολογικό χώρο της πόλης του Κουρίου.

Η μοναδική υποβρύχια έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην περιοχή σε αναζήτηση του λιμανιού έγινε από το Leonard (Leonard 1995, 137-138).

Στη διάρκειά της εντοπίστηκε λιμενοβραχίονας, ίχνη του οποίου αναγνωρίζονται κατεστραμμένα και επιχωμένα στην αμμώδη ακτή. Ο βραχίονας αποτελείται από δύο τμήματα. Tο κύριο τμήμα παρακολουθείται σε μήκος 68μ. περίπου και στενεύει προς την παραλία, με μέγιστο πλάτος 12μ., ενώ ένα δεύτερο τμήμα από σκόρπιους ακατέργαστους ογκόλιθους, ανάμικτους με τετραγωνισμένους λίθους, εκτείνεται 30μ. επιπλέον. Το κύριο μέρος είναι κατασκευασμένο από τετραγωνισμένους λίθους.

Η λεκάνη του λιμανιού πιθανότατα εκτεινόταν στην παραλία, προς τη ρίζα του απότομου γκρεμού, επάνω στον οποίο βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος με τα κατάλοιπα της πόλης. Συχνά μάλιστα, σύμφωνα με τον ερευνητή, μετά από θαλασσοταραχή, η οποία παρασύρει την άμμο, εμφανίζονται διάφορα τμήματα των αρχαίων καταλοίπων του λιμανιού.

Ένα άλλο στοιχείο που έκανε τη θέση κατάλληλη για λιμάνι ήταν η δυνατότητα προμήθειας νερού, η οποία μαρτυρείται ακόμα και σήμερα από σημεία στη ρίζα του γκρεμού, όπου πηγάζει υφάλμυρο νερό. Επίσης στο νότιο άκρο του γκρεμού διακρίνονται ίχνη από τρία σκαλοπάτια, πλάτους 1μ. και ύψους 0.5μ., τα οποία αποτελούν προφανώς τα κατάλοιπα κλίμακας που οδηγούσε από το λιμάνι προς την πόλη.

Ως προς τη χρονολόγηση, ο Leonard εντάσσει το λιμάνι στο δίκτυο των ρωμαϊκών λιμανιών της Κύπρου. Εξάλλου, η μοναδική πληροφορία σχετικά με το λιμάνι προέρχεται από το Στράβωνα. Εντούτοις, η μοναδικότητα της θέσης σε σχέση με τη γεωμορφολογία της γύρω περιοχής, και σε σχέση με τον εντοπισμό της στην ναυτική οδό που διερχόταν από το σημείο αυτό, καθώς και η άμεση γειτνίαση της με την πόλη, κάνουν πολύ πιθανόν αυτό να χρησιμοποιήθηκε ή και να δημιουργήθηκε ενωρίτερα.

Βεβαίως το ερώτημα θα απαντηθεί μόνο κατόπιν πληρέστερης έρευνας. Είναι πάντως αρκετά πιθανόν ότι και το λιμάνι εγκαταλείπεται όταν το Κούριο αντικαθίσταται από την Επισκοπή στην Βυζαντινή περίοδο. Πολλοί μεσαιωνικοί συγγραφείς αναφέρονται στο αγκυροβόλιο της νέας πόλης κατευθυνόμενοι προς το λιμάνι της Λεμεσού.

Leonard R.J., 1995

"Evidence for Roman Ports, Harbours and Anchorages in Cyprus", in Karageorghis V.-Michaelides D., Proceedings of the International Symposium Cyprus and the Sea, University of Cyprus-Cyprus Ports Authority, Nicosia, 228-246

Νικολάου Κ., 1966

”Αρχαίοι Λιμένες εν Κύπρω”, Δελτίον Τμήματος Πολιτιστικής Αναπτύξεως Υπουργείου Παιδείας Κύπρου 6-7 (1966), Λευκωσία, 97

Μαραγκού Α. Γ., 1997

Τα Λιμάνια της Κύπρου, Πολιτιστικό Κέντρο Λαϊκής Τράπεζας, Λευκωσία, 286